شرط های اصلی بورسیه ترکیه در یک نگاه

موضوع	شرط یا رقم رسمی
حداقل معدل کاردانی و کارشناسی	۷۰ درصد (تقریبا معادل ۱۴ از ۲۰)
حداقل معدل پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی	۹۰ درصد (تقریبا معادل ۱۸ از ۲۰)
حداقل معدل ارشد و دکتری	۷۵ درصد (تقریبا معادل ۱۵ از ۲۰)
سقف سن	زیر ۲۱ سال برای کارشناسی، زیر ۳۰ برای ارشد، زیر ۳۵ برای دکتری
ارشد و دکتری علوم سلامت	بورسیه اعطا نمی شود
بورسیه هنر	فقط در ۳ دانشگاه و رشته های مشخص موسیقی، هنرهای نمایشی و هنرهای تجسمی
آزمون کارشناسی	۳۰ سوال ریاضی، هندسه و منطق در ۶۰ دقیقه، برای علوم سلامت، علوم پایه، مهندسی و علوم اجتماعی
تعداد انتخاب رشته و دانشگاه	تا ۱۲ انتخاب
مقرری ماهانه	۶٬۵۰۰ لیر کارشناسی، ۹٬۵۰۰ لیر ارشد، ۱۳٬۰۰۰ لیر دکتری
مهلت ثبت نام	۱۰ ژانویه تا ۲۰ فوریه (۲۰ دی تا ۱ اسفند)، هر سال

📌 تبدیل درصد به نمره از ۲۰ یک حساب ساده است (درصد تقسیم بر ۵) و قانون رسمی Türkiye Bursları نیست. ملاک، معدلی است که در سیستم ثبت نام وارد و با کارنامه ات تطبیق داده می شود.

لیست رشته ها در بورسیه ترکیه چطور کار می کند؟

اولین چیزی که باید بدانی این است که لیست رشته های بورسیه ترکیه یک فهرست ثابت و عمومی نیست که یک بار منتشر شود و برای همه یکی باشد. سایت رسمی Türkiye Bursları صریح می گوید رشته ها و دانشگاه هایی که هر متقاضی می تواند انتخاب کند، به سوابق تحصیلی خودش بستگی دارد و فقط از بین گزینه هایی که سیستم به او نشان می دهد می تواند انتخاب کند. یعنی دو نفر که همزمان ثبت نام می کنند، بسته به رشته دبیرستان و مدرکشان ممکن است لیست متفاوتی ببینند.

برای همین، سه منبع رسمی هست که باید بشناسی:

• موتور جستجوی برنامه ها در سایت رسمی: قبل از ثبت نام می توانی ببینی کدام رشته در کدام دانشگاه، در چه مقطعی و به چه زبانی ارائه می شود.

• سیستم ثبت نام TBBS: لیست نهایی رشته هایی که تو می توانی انتخاب کنی، بعد از وارد کردن سوابقت همین جا نمایش داده می شود.

• صفحه برنامه های تمام وقت: این صفحه گروه های اصلی را اعلام می کند: کارشناسی در مهندسی، علوم اجتماعی، علوم سلامت و علوم پایه، و تحصیلات تکمیلی در علوم اجتماعی، علوم انسانی، علوم طبیعی و مهندسی.

یک توصیه رسمی هم در همان صفحه هست که خیلی ها از رویش رد می شوند: قبل از اپلای، معادل بودن و اعتبار رشته انتخابی را در کشور خودت چک کن. این برای رشته هایی که بعدا مجوز کار در ایران لازم دارند، مثل پزشکی و دندانپزشکی، اهمیت ویژه دارد.

اگر هنوز با خود بورسیه دولتی ترکیه و مزایایش آشنا نیستی، اول مقاله بورسیه دولتی ترکیه را بخوان.

شرایط هر گروه رشته ای

گروه رشته	حداقل معدل کارشناسی	ارشد و دکتری	آزمون ۳۰ سوالی کارشناسی	نکته زبان
پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی	۹۰ درصد	بورسیه ندارد	دارد	انتظار سطح کافی انگلیسی برای فهم سوال ها
مهندسی	۷۰ درصد	دارد (معدل ۷۵ درصد)	دارد	همان انتظار انگلیسی
علوم پایه	۷۰ درصد	دارد (معدل ۷۵ درصد)	دارد	همان انتظار انگلیسی
علوم اجتماعی و انسانی	۷۰ درصد	دارد (معدل ۷۵ درصد)	دارد، نتیجه در بین متقاضیان همین گروه مقایسه می شود	بیشتر برنامه ها ترکی
هنر (برنامه بورسیه هنر)	طبق شرط عمومی کارشناسی، ۷۰ درصد	دارد، در رشته های مشخص	در منبع رسمی جدا ذکر نشده	در ۳ دانشگاه مشخص

این جدول از صفحه معیارها، صفحه برنامه های تمام وقت و صفحه فرایند ارزیابی سایت رسمی ساخته شده است (نسخه ۲۰۲۶). در ادامه هر گروه را جدا باز می کنیم.

بورسیه پزشکی ترکیه

بورسیه پزشکی ترکیه سخت ترین شرط ورود را در کل برنامه دارد. سایت رسمی برای متقاضیان علوم سلامت، با نام بردن از پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی، حداقل معدل را ۹۰ درصد اعلام کرده است. این یعنی حدود ۱۸ از ۲۰. سقف سن هم مثل بقیه کارشناسی ها، زیر ۲۱ سال است.

چند نکته که شرط پزشکی را از بقیه جدا می کند:

• حداقل معدل فقط اجازه ورود به رقابت است. در سال ۲۰۲۶ نزدیک ۲۰۰ هزار نفر از ۱۶۴ کشور برای حدود ۵٬۰۰۰ بورسیه در همه رشته ها ثبت نام کردند. علوم سلامت، طبق خود سایت رسمی، جزو گروه هایی است که بیشترین تعداد متقاضی را دارد.

• آزمون قبل از مصاحبه: متقاضیان کارشناسی علوم سلامت یک آزمون ۳۰ سوالی ریاضی، هندسه و منطق در ۶۰ دقیقه می دهند و همان روز مصاحبه می شوند. سایت رسمی تأکید می کند که چون منابع درسی پایه در رشته های سلامت اغلب انگلیسی است، از متقاضی انتظار می رود آن قدر انگلیسی بداند که سوال ها را بفهمد و جواب بدهد.

• سال زبان ترکی: اگر مدرک C1 ترکی نداری، یک سال دوره زبان ترکی اجباری است، حتی اگر در برنامه انگلیسی قبول شوی.

• طول دوره: پزشکی دوره ای طولانی است و بورسیه برای سال زبان به اضافه طول عادی برنامه برقرار است.

اگر نمی دانی پزشکی در ترکیه بدون بورسیه چقدر هزینه دارد تا مقایسه کنی، مقاله هزینه تحصیل دندانپزشکی در ترکیه منطق همین محاسبه را با شهریه های رسمی نشان می دهد 

بورسیه دندانپزشکی ترکیه 

بورسیه دندانپزشکی ترکیه دقیقا همان شرط پزشکی را دارد: حداقل معدل ۹۰ درصد، سن زیر ۲۱ سال برای کارشناسی، آزمون ۳۰ سوالی و مصاحبه، سال زبان ترکی برای کسی که مدرک C1 ندارد. خیلی ها فکر می کنند دندانپزشکی در بورسیه «راحت تر از پزشکی» است. در شرط رسمی هیچ فرقی بین این دو نیست، و تعداد برنامه هایی که در سیستم نشان داده می شود هم بسته به سوابق هر نفر فرق می کند.

چیزی که دندانپزشکی را برای افراد مهم تر می کند، اختلاف هزینه است. بدون بورسیه، شهریه یک سال دندانپزشکی در سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ از ۶٬۷۵۰ دلار در دانشگاه دولتی آنکارا (ترکی) تا ۳۶٬۰۰۰ دلار در مدیپل (تمام انگلیسی) است. بورسیه این شهریه را کامل پوشش می دهد، به اضافه خوابگاه، بیمه درمانی، بلیت رفت در شروع و برگشت بعد از فارغ التحصیلی و مقرری ماهانه ۶٬۵۰۰ لیری. جزئیات هزینه ها را در مقاله هزینه تحصیل دندانپزشکی در ترکیه آورده ایم.

یک توصیه مشخص برای دندانپزشکی: چون شرط ۹۰ درصد و رقابت سنگین است، بورسیه را برنامه اصلی نکن. کنارش یک مسیر پذیرش در دانشگاه دولتی یا خصوصی با هزینه شخصی داشته باش تا اگر بورسیه نیامد، یک سال از دست نرود.

بورسیه داروسازی ترکیه

بورسیه داروسازی ترکیه هم زیر همان سقف علوم سلامت است: معدل حداقل ۹۰ درصد و همان آزمون و مصاحبه. فرق مهم داروسازی با دو رشته قبلی، در مقاطع بالاتر است. خیلی از علاقه مندان داروسازی بعد از کارشناسی دنبال ارشد در شیمی دارویی یا فارماکولوژی می روند و این جا باید بدانی که سایت رسمی در بخش تحصیلات تکمیلی صریح نوشته است: Türkiye Bursları در حوزه علوم سلامت بورسیه اعطا نمی کند.

پس اگر الان کارشناسی داروسازی داری و می خواهی با بورسیه دولتی ترکیه ارشد بخوانی، باید ببینی رشته مورد نظرت در سیستم زیر یکی از گروه های علوم طبیعی یا مهندسی تعریف شده یا نه. تنها جایی که این را می شود با اطمینان دید، لیستی است که سیستم TBBS بعد از ورود سوابقت نشان می دهد.

ارشد و دکتری علوم سلامت؛ بورسیه ندارد

این نکته آن قدر مهم است که یک بخش جدا می خواهد. طبق صفحه برنامه های تمام وقت سایت رسمی (نسخه ۲۰۲۶)، برنامه تحصیلات تکمیلی در این حوزه ها ارائه می شود: علوم اجتماعی، علوم انسانی، علوم طبیعی و مهندسی. و بلافاصله بعدش آمده که در حوزه علوم سلامت بورسیه اعطا نمی شود.

در عمل یعنی:

• ارشد یا دکتری پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی با بورسیه دولتی ترکیه ممکن نیست.

• کسی که کارشناسی پرستاری، مامایی یا رشته های مشابه دارد، باید قبل از برنامه ریزی ببیند رشته ارشدش در سیستم زیر کدام گروه قرار می گیرد.

• مسیر جایگزین برای ارشد و دکتری سلامت، پذیرش مستقیم دانشگاه با هزینه شخصی یا بورسیه های خود دانشگاه هاست.

بورسیه مهندسی و علوم پایه

مهندسی و علوم پایه با حداقل معدل ۷۰ درصد (کارشناسی) و ۷۵ درصد (ارشد و دکتری) شرط ورود پایین تری از علوم سلامت دارند و در هر سه مقطع بورسیه دارند ولی «شرط پایین تر» به معنی «رقابت کمتر» نیست. سایت رسمی علوم پایه و مهندسی را هم کنار علوم سلامت جزو گروه هایی نام می برد که بیشترین متقاضی را دارند و به همین دلیل برای آن ها هم قبل از مصاحبه آزمون برگزار می شود.

چیزهایی که برای مهندسی باید بدانی:

• آزمون: همان ۳۰ سوال ریاضی، هندسه و منطق در ۶۰ دقیقه. سایت رسمی نمونه سوال و کلید آن را هم منتشر کرده است.

• انگلیسی: انتظار رسمی این است که آن قدر انگلیسی بدانی که سوال های آزمون را بفهمی.

• زبان برنامه: بیشتر برنامه ها در دانشگاه های ترکیه ترکی اند. برای برنامه های انگلیسی باید مدرک زبان بین المللی (مثل TOEFL) داشته باشی، و به گفته سایت رسمی، بیشتر این برنامه ها نتیجه آزمون های بین المللی مثل SAT یا GRE هم می خواهند.

• بورسیه ممتاز: شرط SAT برای مهندسی بالاتر از بقیه رشته هاست (در بخش بورسیه ممتاز جدولش را می بینی).

معماری در ترکیه معمولا در دانشکده های معماری یا مهندسی و معماری ارائه می شود. منبع رسمی Türkiye Bursları شرط جداگانه ای (مثل نمونه کار) برای معماری اعلام نکرده است، پس معیار همان شرط عمومی کارشناسی است و لیست دقیق برنامه های معماری را باید در موتور جستجوی رسمی دید.

بورسیه علوم انسانی، اجتماعی و روانشناسی 

علوم اجتماعی و انسانی، از جمله رشته هایی مثل روانشناسی، روابط بین الملل، اقتصاد و مدیریت، با همان حداقل ۷۰ درصد برای کارشناسی و ۷۵ درصد برای ارشد و دکتری قابل اپلای اند. طبق سایت رسمی، برای متقاضیان کارشناسی علوم اجتماعی هم آزمون برگزار می شود ولی نتیجه آن فقط در مقایسه با متقاضیان همین گروه سنجیده می شود، نه در مقایسه با متقاضیان مهندسی یا پزشکی.

دو نکته برای این گروه:

• زبان: بخش بزرگی از برنامه های علوم انسانی ترکی است. سال زبان ترکی بورسیه دقیقا برای همین طراحی شده و در این رشته ها تسلط بر ترکی آکادمیک تأثیر مستقیم روی درس دارد.

• انگیزه نامه: در مرحله ارزیابی کارشناسان، مواردی مثل علایق علمی، اهداف شغلی، هماهنگی انتخاب ها با هم و محتوای انگیزه نامه بررسی می شود. در رشته های انسانی که سوابق عددی کمتر فرق ایجاد می کند، این بخش وزن بیشتری پیدا می کند.

برنامه بورسیه هنر 

هنر یک برنامه جدا دارد که خیلی ها از وجودش خبر ندارند: Art Scholarship Program. طبق سایت رسمی، این برنامه در سه مقطع کارشناسی، ارشد و دکتری در رشته های هنرهای نمایشی، موسیقی و هنرهای تجسمی بورسیه می دهد، و فقط در این سه دانشگاه:

• دانشگاه موسیقی و هنرهای زیبای آنکارا

• دانشگاه حاجی بایرام ولی آنکارا

• دانشگاه فنی استانبول (ITU)

رشته هایی که سایت رسمی برای این برنامه اعلام کرده است:

گروه	کارشناسی	ارشد	دکتری
موسیقی و هنرهای نمایشی	آموزش ساز، آموزش آواز، تکنولوژی موسیقی، تئوری موسیقی، موسیقی شناسی	آموزش ساز، تکنولوژی های موسیقی، تئوری موسیقی، موسیقی شناسی، آموزش آواز، ساز و صدا، تئوری موسیقی و آهنگسازی	علوم موسیقی
هنرهای تجسمی	عکاسی و ویدیو، نقاشی، طراحی ارتباط تصویری	در منبع رسمی ذکر نشده	در منبع رسمی ذکر نشده

یک نکته مهم برای علاقه مندان طراحی لباس و طراحی صنعتی: این رشته ها در لیست رسمی برنامه بورسیه هنر نیستند. اگر در یک دوره در لیست کارشناسی عادی ظاهر شوند، فقط در سیستم ثبت نام و موتور جستجوی رسمی دیده می شوند، پس قبل از برنامه ریزی آن جا را چک کن.

بورسیه ممتاز؛ شرط ها بر اساس رشته

برنامه بورسیه ممتاز (Merit Scholarship) برای دانشجوهای خیلی قوی است و مقرری ماهانه را دو برابر می کند. شرط هایش در بعضی بخش ها بر اساس رشته فرق دارد:

مقطع	شرط معدل	آزمون علمی	زبان
کارشناسی	۹۰ درصد	SAT حداقل ۱۴۰۰ با ریاضی ۶۸۰ برای مهندسی، SAT ۱۳۵۰ برای بقیه رشته ها، یا IB حداقل ۳۳	TOEFL iBT ۸۰ یا IELTS ۶.۵
ارشد	۹۰ درصد	ALES کمی ۸۰ برای مهندسی، ۷۵ برای علوم، ALES برابر ۷۵ برای بقیه، یا GRE کمی ۱۵۵ برای مهندسی و ۱۵۳ برای بقیه	TOEFL iBT ۹۰ یا IELTS ۷
دکتری	۹۰ درصد	ALES کمی ۸۵ برای مهندسی، ۷۵ برای علوم، ALES برابر ۷۵ برای بقیه، یا GRE کمی ۱۶۰ برای مهندسی و ۱۵۷ برای بقیه	TOEFL iBT ۹۰ یا IELTS ۷

برای کارشناسی، غیر از شرط معدل باید دست کم یکی از این سه را هم داشته باشی: نمره آزمون علمی و زبان بالا، رتبه جزو ۱۰ نفر اول آزمون سراسری کشورت، یا مدال طلا، نقره یا برنز المپیادهای بین المللی علمی.

سال زبان ترکی برای همه رشته ها

فرقی نمی کند چه رشته ای بخوانی و برنامه ات ترکی باشد یا انگلیسی: طبق سایت رسمی، همه بورسیه بگیرهایی که مدرک C1 ترکی ندارند، باید یک سال دوره زبان ترکی بگذرانند و تا پایان همان سال مدرک C1 بگیرند. برای رشته های طولانی مثل پزشکی، این یعنی کل مسیر یک سال طولانی تر می شود. از آن طرف، برای رشته هایی که در کلینیک یا کار میدانی با مردم سروکار دارند، همین سال زبان یک مزیت جدی است.

جدول مقایسه رشته ها

رشته	حداقل معدل	سطح رقابت طبق منبع رسمی	ارشد و دکتری	بهترین آمادگی
پزشکی	۹۰ درصد	جزو گروه های با بیشترین متقاضی	ندارد	معدل بالا، ریاضی و منطق برای آزمون، انگلیسی
دندانپزشکی	۹۰ درصد	جزو گروه های با بیشترین متقاضی	ندارد	مثل پزشکی، به اضافه مسیر جایگزین
داروسازی	۹۰ درصد	جزو گروه های با بیشترین متقاضی	ندارد	مثل پزشکی
مهندسی	۷۰ درصد	جزو گروه های با بیشترین متقاضی	دارد	آزمون ریاضی، انگلیسی، SAT برای برنامه انگلیسی
علوم پایه	۷۰ درصد	جزو گروه های با بیشترین متقاضی	دارد	آزمون ریاضی، انگلیسی
علوم انسانی و اجتماعی	۷۰ درصد	آزمون جدا با مقایسه درون گروهی	دارد	انگیزه نامه قوی، آمادگی ترکی
هنر	۷۰ درصد	فقط ۳ دانشگاه و رشته های مشخص	در رشته های مشخص	شناخت دقیق لیست رشته ها

 

۱۲ انتخاب را بین رشته ها چطور بچینیم؟

در سیستم ثبت نام تا ۱۲ انتخاب داری، و طبق فرایند ارزیابی رسمی، «هماهنگی انتخاب ها با هم» یکی از معیارهای کارشناسان است. این یعنی لیستی که از پزشکی شروع شود و بعد به مدیریت و بعد به نقاشی برسد، بیشتر نشانه سردرگمی است تا شانس بیشتر.

چند قاعده عملی که از همین معیارهای رسمی درمی آید:

1. حول یک هدف بچین. اگر علوم سلامت می خواهی و معدلت ۹۰ درصد یا بالاتر است، پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی را کنار هم بگذار و بعد رشته های نزدیک علوم پایه.

2. اگر معدلت زیر ۹۰ درصد است، رشته های سلامت را انتخاب نکن. شرط حداقل معدل در مرحله اول ارزیابی بررسی می شود و این انتخاب ها عملا از دست می روند.

3. دانشگاه ها را متنوع کن. همه انتخاب ها را در استانبول و دانشگاه های معروف نگذار. تنوع شهر شانس را بیشتر می کند.

4. انگیزه نامه را با لیست هماهنگ کن. رشته ای که در انگیزه نامه از آن حرف زده ای، باید در بالای لیست باشد.

اشتباهات رایج در انتخاب رشته بورسیه 

• فرض این که لیست رشته برای همه یکی است. لیست هر نفر به سوابق خودش بستگی دارد و فقط در سیستم دیده می شود.

• اپلای ارشد علوم سلامت. این حوزه در تحصیلات تکمیلی بورسیه ندارد.

• پر کردن لیست با رشته های سلامت با معدل کمتر از ۹۰ درصد. این انتخاب ها در مرحله اول کنار می روند.

• نادیده گرفتن آزمون. آزمون ۳۰ سوالی برای بیشتر گروه ها برگزار می شود و نمونه سوالش روی سایت رسمی است.

• فکر کردن این که برنامه انگلیسی یعنی بدون ترکی. بدون مدرک C1، سال زبان ترکی برای همه اجباری است.

• اعتماد به لیست های غیررسمی. لیست رشته هایی که در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود، جای موتور جستجوی رسمی و سیستم ثبت نام را نمی گیرد.

• چک نکردن اعتبار رشته در ایران. توصیه خود سایت رسمی این است که معادل بودن رشته در کشورت را قبل از اپلای بررسی کنی.

ApplyPort در انتخاب رشته چه کمکی می کند؟ 

کار ما در «بررسی رشته من» این است که شرط های رسمی را روی پرونده خود تو پیاده کنیم: معدل را با شرط هر گروه مقایسه می کنیم، سن را با سقف هر مقطع چک می کنیم، می بینیم برای برنامه های انگلیسی مدرک زبان و آزمون لازم داری یا نه، و کمک می کنیم ۱۲ انتخاب و انگیزه نامه ات هماهنگ باشند. کنار بورسیه هم یک مسیر پذیرش جایگزین برایت می چینیم تا همه چیز روی یک گزینه نباشد. برای تصویر کلی تحصیل، مقاله تحصیل در ترکیه را بخوان. انواع بورسیه های ترکیه را هم در مقاله بورسیه ترکیه ۲۰۲۶ مرور کرده ایم.

جمع بندی

لیست رشته های بورسیه ترکیه در عمل از چند گروه ساخته شده که هر کدام شرط خودش را دارد. پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی با حداقل ۹۰ درصد معدل سخت ترین ورودی را دارند و در ارشد و دکتری اصلا بورسیه ندارند. مهندسی، علوم پایه و علوم انسانی با ۷۰ درصد برای کارشناسی و ۷۵ درصد برای ارشد و دکتری قابل اپلای اند ولی رقابت کمی ندارند. هنر هم یک برنامه جدا در سه دانشگاه و رشته های مشخص است. برای همه رشته ها آزمون، مصاحبه و سال زبان ترکی تقریبا ثابت است و لیست نهایی رشته های هر نفر فقط در سیستم ثبت نام دیده می شود.

پس قبل از ۲۰ دی، که ثبت نام هر سال شروع می شود، رشته ات را با این شرط ها مقایسه کن، لیستت را حول یک هدف بچین و یک مسیر جایگزین هم کنارش داشته باش.